Wartość, od której zależy reszta
| Wartość | Ile | Potwierdzone | Źródło |
|---|---|---|---|
| Stopa referencyjna NBP | 3,75 % | 29 sierpnia 2026 | Rada Polityki Pieniężnej, poziom obowiązujący od marca 2026 |
Okno ważności tej pozycji wynosi 45 dni i jest najkrótsze w całym serwisie. Rada Polityki Pieniężnej zbiera się co miesiąc, więc dłuższe okno oznaczałoby ryzyko, że serwis podaje wartość sprzed jednej decyzji.
Narzuty ustawowe
Same odsetki nie są osobnymi liczbami — każda z nich to stopa referencyjna powiększona o narzut zapisany w ustawie. Narzuty zmieniają się rzadko, bo wymagają nowelizacji.
| Narzut | Ile | Potwierdzone | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|
| Narzut — odsetki ustawowe kapitałowe | 3,5 p.p. | 29 sierpnia 2026 | art. 359 § 2 Kodeksu cywilnego |
| Narzut — odsetki ustawowe za opóźnienie | 5,5 p.p. | 29 sierpnia 2026 | art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego |
| Narzut — transakcje handlowe | 10 p.p. | 29 sierpnia 2026 | ustawa z 8 marca 2013 o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych |
| Narzut — dłużnik publiczny leczniczy | 8 p.p. | 29 sierpnia 2026 | ustawa z 8 marca 2013, art. 4 pkt 3 lit. a |
| Mnożnik odsetek maksymalnych | 2 × | 29 sierpnia 2026 | art. 359 § 2¹ i art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego |
Które odsetki kiedy
To jest pytanie, na które kalkulator nie odpowie, bo wymaga kwalifikacji prawnej, a nie działania arytmetycznego. Poniżej rozróżnienie, które w praktyce wystarcza w większości spraw.
Ustawowe za opóźnienie — art. 481 § 2 k.c.
Domyślne, gdy umowa milczy o odsetkach, a druga strona spóźnia się z zapłatą. Należą się za samo opóźnienie — nie musisz wykazywać, że poniosłeś jakąkolwiek szkodę, ani nawet że opóźnienie było zawinione.
Transakcje handlowe — ustawa z 8 marca 2013
Gdy obie strony są przedsiębiorcami i działają w ramach swojej działalności. Są wyższe od ustawowych i — to istotne — nie da się ich umownie obniżyć. Zapis w umowie przewidujący niższe odsetki jest w tej części nieważny.
Jeden szczegół, który łatwo przeoczyć: stopa dla transakcji handlowych ustalana jest na pół roku, według stopy referencyjnej z 1 stycznia albo 1 lipca. W trakcie półrocza nie zmienia się, choćby RPP zmieniła stopy trzykrotnie. To jedyny rodzaj odsetek, który zachowuje się w ten sposób.
Ustawowe kapitałowe — art. 359 § 2 k.c.
Za korzystanie z cudzych pieniędzy, gdy odsetki się należą, ale nikt nie ustalił ich wysokości. Nie mylić z odsetkami za opóźnienie — te są wyższe o dwa punkty i przysługują w innej sytuacji.
Maksymalne
Odsetki umowne nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych. Zastrzeżenie wyższych nie unieważnia całej umowy — jest nieważne wyłącznie w części przekraczającej limit, a w miejsce nadwyżki wchodzą odsetki maksymalne.
Rekompensata za koszty odzyskiwania należności
Odrębna od odsetek i często pomijana. W transakcjach handlowych należy się bez wezwania i bez wykazywania kosztów, od każdej opóźnionej faktury osobno.
| Wartość | Ile | Potwierdzone | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|
| Rekompensata za koszty odzyskiwania należności | 40 EUR | 29 sierpnia 2026 | art. 10 ust. 1 ustawy z 8 marca 2013 |
Próg rośnie wraz z wartością świadczenia: 40 EUR do 5 000 zł, 70 EUR od 5 000 do 50 000 zł, 100 EUR powyżej 50 000 zł. Przelicza się ją po średnim kursie Europejskiego Banku Centralnego z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego termin zapłaty — nie po kursie z dnia wezwania.
Jak liczy się odsetki za okres
Wzór jest prosty, komplikacja siedzi w datach:
odsetki = kwota × stopa × liczba dni ÷ 365
Przyjmuje się rok 365-dniowy, także w roku przestępnym. Bieg odsetek zaczyna się dnia następującego po terminie zapłaty, a nie w dniu terminu — pierwszy dzień opóźnienia to dzień po.
Jeżeli w okresie opóźnienia stopa referencyjna się zmieniła, okres trzeba rozbić na podokresy i policzyć każdy osobno według stopy z tamtego czasu. To najczęstsze źródło rozbieżności między wezwaniem a wyliczeniem dłużnika.